با توجه به اهمیت بحث اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی در تشخیص بموقع و درمان موفق سرطان، مركز تحقیقات سرطان پستان جهاد دانشگاهی با برگزاری نخستین سمپوزیوم سرطان پستان در آستانه هفته ملی سرطان، موانع، محدودیت‌ها و چالش‌های این مساله را از دیدگاه‌های مختلف مورد بررسی قرار داد

اهمیت اطلاع‌رسانی درباره مهم‌ترین سرطانی كه زنان را تهدید می‌كند
آگاهی، مهمترین راه پیشگیری از سرطان سینه
جام جم آنلاین: با توجه به اهمیت بحث اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی در تشخیص بموقع و درمان موفق سرطان، مركز تحقیقات سرطان پستان جهاد دانشگاهی با برگزاری نخستین سمپوزیوم سرطان پستان در آستانه هفته ملی سرطان، موانع، محدودیت‌ها و چالش‌های این مساله را از دیدگاه‌های مختلف مورد بررسی قرار داد تا از این پس، راهكاری مناسب در اطلاع‌رسانی بهتر و شایسته این بیماری در نظر گرفته شود.

اگرچه این مركز تاكنون اطلاع‌رسانی خود را با ارائه خدماتی همچون تشخیص و معاینه رایگان و غربالگری در سطح عموم جامعه انجام داده، اما گروه‌های هدف این سمپوزیوم عمدتا پزشكان، متخصصان و كارشناسان بهداشتی و درمانی هستند كه مستقیما با موضوع اطلاع‌رسانی در خصوص این بیماری درگیرند. در این گزارش سعی شده است، ضمن مرور اجمالی این سمپوزیوم به موضوعات و حواشی مهم مورد بحث در آن بپردازیم.

سرطان پستان به عنوان شایع‌ترین سرطان و اولین عامل مرگ در سن باروری و بازدهی زنان مطرح است و متأسفانه بار زیادی هم از لحاظ مادی و اقتصادی و هم از لحاظ روحی و روانی بر خانواده و جامعه وارد می‌كند. در این میان، آمار و ارقام بالای مبتلایان این نوع سرطان در حالی رو به گسترش است كه اجرای روش‌های غربالگری، انجام ماموگرافی و تشخیص به موقع در روند درمان موفق بیماری نقش موثری دارد. البته نتایج تحقیقات اخیر نشان می‌دهد، آگاهی درست زنان از این سرطان، حتی بسیار مهم‌تر از انجام ماموگرافی در پیشگیری از سرطان پستان است، ضمن آن‌كه این ضرورت به عنوان اولین و اساسی‌ترین عامل و یك روش قابل دسترس و ارزان مطرح است.

اطلاع‌رسانی، شرط اول مبارزه با سرطان

دكتر ماندانا ابراهیمی، عضو هیات علمی مركز تحقیقات سرطان پستان جهاد دانشگاهی علوم پزشكی تهران، ضمن تاكید بر اهمیت آگاه‌سازی زنان در زمینه سرطان پستان، به محدودیت‌های موجود در زمینه اطلاع‌رسانی درباره سرطان‌های بانوان بخصوص سرطان پستان اشاره كرد و گفت: یكی از مشكلات آگاهی‌بخشی در سرطان پستان وجود محدودیت‌هایی است كه در رسانه‌های جمعی پرمخاطب بخصوص صدا و سیما وجود دارد.

عضو هیات علمی مركز تحقیقات سرطان پستان افزود: در همین ارتباط از دست‌اندركاران صدا و سیما، اداره كل سلامت شهرداری، شبكه ملی سرطان، اداره سرطان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی و مركز تحقیقات اخلاق پزشكی دعوت شد تا با حضور در نخستین سمپوزیوم «اطلاع‌رسانی در سرطان پستان؛ چالش‌ها و راهكارها» روش‌های رفع این محدودیت‌ها را بررسی كنند.

رئیس مركز تحقیقات سرطان پستان هم با بیان این‌كه اكنون ثابت شده است نقش آگاهی‌بخشی و اطلاع‌رسانی در پیشگیری از سرطان پستان مهم‌تر از انجام ماموگرافی است، از راه‌اندازی گروه پژوهشی رسانه و سلامت در این نهاد به منظور تعامل سیاستگذاران عرصه سلامت با جامعه پزشكی، رسانه‌ها و مردم خبر داد.

دكتر مسعود حبیبی هدف از برگزاری این سمپوزیوم را تاكید بر نقش مهم اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی در پیشگیری از مرگ و میر ناشی از سرطان پستان دانست و افزود: جهاد دانشگاهی علوم پزشكی تهران در نظر دارد در جهت اطلاع‌رسانی بیشتر در حوزه سلامت كشور، گروه پژوهشی را در قالب كانون رسانه و سلامت با هدف افزایش آگاهی عمومی و ایجاد ارتباط متقابل بین جامعه پزشكی، مردم و رسانه و همچنین بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌ها در ارتقای سلامت مردم راه‌اندازی كند. با فرهنگ‌سازی و ایجاد این گروه، می‌توان به تحقیقات رسانه، گرایش سلامت و به تحقیقات سلامت، گرایش رسانه‌ای بخشید.

وی در عین حال خاطرنشان كرد: این كانون می‌تواند راه‌های ارتباط موثرتر با جامعه را به كار بندد و با در نظر گرفتن شكاف‌های موجود، آنها را در سیاستگذاری‌های سلامت و تأمین پروسه سلامت شخصی دخالت دهد.هماهنگ كردن اولویت‌ها، برگزاری دوره‌های آموزشی برای اصحاب رسانه و آشنایی آنها با ادبیات سلامت و آموزش راه‌های برقراری ارتباط موثر جامعه پزشكی با جامعه در دستور كار این گروه قرار دارد.

ضرورت حفظ بافت سینه در جراحی

یكی از موضوعاتی كه شاید با آگاهی از آن، نگرش بسیاری از افراد نسبت به سرطان پستان عوض شود، این حقیقت است كه حفظ پستان یكی از روش‌های جدید و قابل قبول در درمان سرطان پستان است و رادیوتراپی (اشعه درمانی) نتیجه درمانی مطلوبی در 80 درصد بیماران مبتلا به سرطان پستان دارد.
آنچه در یك درمان موفق اهمیت دارد، تشخیص بیماری در مراحل ابتدایی است چرا كه هرچه بیماری در مراحل پیشرفته‌تر تشخیص داده شود، شكست در درمان بیشتر خواهد شد

در گذشته برداشتن سینه از درمان‌های رایجی بود كه برای مبتلایان به سرطان پستان استفاده می‌شد، اما امروزه درمان این بیماران با رویكرد حفظ پستان و براساس كاهش عوارض روحی و روانی آن‌ها از مسائل مورد بحثی است كه در بین پزشكان مطرح است تا با بهره‌گیری از این روش و فقط با برداشتن تومور و حاشیه‌ای از نسج سالم پستان، بقیه بافت پستان را حفظ كرده و از برداشتن عضو جلو گیری كنند. با به نتیجه رسیدن تحقیقات علمی گسترده‌ای كه پیرامون حفظ پستان و خارج كردن تومور همراه با نسج اطراف آن انجام شده امروزه می‌توان بیماران زیادی را با انجام این روش و ادغام با درمان تكمیلی اشعه درمانی (رادیوتراپی) مداوا كرد.

به گفته دكتر نسرین‌السادات علوی حفظ پستان با روش برداشتن كل سینه از لحاظ عود بیماری تفاوتی ندارد.وی خاطرنشان كرد: تفاوت این دوروش با یكدیگر در انجام رادیوتراپی بعد از عمل‌های جراحی با رویكرد حفظ عضو است و این دو روش در میزان ریسك عود سرطان تفاوتی با یكدیگر ندارند و از نظر حفظ زیبایی و روحیه بیمار نتایج بهتری دارند.

عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی علوم پزشكی تهران در ادامه با رد اعتقاد بعضی از بیماران كه حفظ پستان خطر عود بیماری را افزایش می‌دهد، خاطرنشان كرد: در انجام جراحی چه پستان به طور كامل برداشته شود و چه مقداری از بافت آن برداشته شود احتمال عود بیماری در هر دو مورد یكسان است واز هر 100 نفر احتمال دارد در 5 نفر بیماری عود كند. در صورتی كه در روش حفظ پستان از اشعه درمانی استفاده شود، احتمال عود آن بسیار كاهش پیدا خواهد كرد.

وی مراجعه زودهنگام بیمار را به پزشك متخصص یكی از عوامل مهم و مثبت در حفظ پستان ارزیابی كرد و گفت كرد: مراجعه زودهنگام تا 80 درصد می‌تواند به حفظ پستان منجر شود.

دكترآسیه الفت‌بخش مدیر گروه پژوهشی بیماری‌های پستان جهاد دانشگاهی علوم پزشكی تهران نیز آشنایی زنان با عوامل خطر، روش‌های تشخیص و درمان و ارتقای آگاهی سیستم بهداشتی را در جهت پیشگیری از سرطان پستان ضروری دانست و با توجه به كاهش سن ابتلا در كشور، خواستار توجه بیشتر به گروه‌های جوان و در معرض خطر شد. این جراح عمومی با بیان این‌كه سالانه به طور متوسط یك میلیون نفر به این بیماری مبتلا می‌شوند، بر ضرورت آگاهی‌بخشی در سرطان پستان تأكید كرد. وی افزود: طبق آخرین آمار بروز این بیماری 24 در یكصد هزار نفر است. این یعنی ابتلای حدود 7000 زن در سال كه 7/1 از این تعداد در صدهزار نفر میزان مرگ ناشی از این بیماری است كه روند رو به رشدی دارد.

تغییر در سبك زندگی و افزایش آگاهی نقش مهمی در پیشگیری از این بیماری دارد، اما متأسفانه نتایج تحقیقات نشان می‌دهد كه میزان آگاهی زنان درباره بیماری سرطان پستان حتی در جامعه دانشگاهی نیز پایین است و نگرش و عملكرد مناسبی در این زمینه وجود ندارد كه با برنامه‌ریزی می‌توان آن را به وجود آورد. وی تصریح كرد: عدم آگاهی زنان به عنوان بیمار یكی از موارد و علل تشخیص دیرهنگام بیماری در مراحل دیررس بیماران است؛ چرا كه دسترسی زنان در مراحل اول به پزشك متخصص محدود است و بیشتر به سیستم بهداشتی كه در آن ماما یا بهیار هستند مراجعه می‌كنند، از این رو آگاهی‌بخشی به سیستم درمانی می‌تواند مفید باشد.